Home‎ > ‎Interviews‎ > ‎

Ria Pacquée (W. Korten en S. Marks, 2011)

Datum

Mei 2011

Plaats

Antwerpen

Bio

Interview

De reeks performances die je onder de naam 'Madam' hebt uitgevoerd, zijn ontstaan uit een werk dat in eerste instantie niet als performance maar als installatie bedoeld was. Klopt dat?

Inderdaad. De eigenaars van Montevideo, Annie Gentils en Stan Peers, hadden me uitgenodigd om daar iets te doen omdat minus Delta t (een performance-collectief bestaande uit Mike Hentz, Bogumil Gernot, Karl Dudesek en Bernhard Müller) halt hielden in Antwerpen in het kader van hun Bangkokproject. Ze gingen op 28 mei 1982 een optreden verzorgen in de Montevideo-magazijnen.

De Montevideo was een enorme ruimte van zo’n 14.000 vierkante meter. Omdat ik niet meteen wist wat ik daarin moest doen, ben ik toen, een week voor het bezoek van minus Delta t, op m’n eentje een huisje beginnen bouwen met snelbouwstenen. Een dag voor de opening was het klaar. Daarin heb ik vervolgens geurineerd en mij ontlast, zodat de geur en sfeer heel onaangenaam werd. Ik heb ook kippen gekocht en losgelaten in mijn zelfgebouwde huis. Er was ook een gemeubeld interieur, met een kapot televisietoestel. 

Aanvankelijk wou ik een figuur maken om in het huisje te plaatsen. Dat lukte niet, ik had ook geen geld meer, en ik was niet tevreden met de figuren die ik maakte. Uiteindelijk heb ik besloten om er zelf te gaan zitten. Niet als Ria Pacquée, maar verkleed als een wenzenloos mens. Ik heb een pruik en een bril opgezet en heb de hele avond Stella Artois gedronken tot het festival voorbij was, al kijkend naar een kapot televisietoestel. 

Die figuur, eigenlijk niet bedoeld als figuur maar louter als beeld, heb ik een jaar later weer opgepikt in het werk Waiting for my Man Who Lost the War. Op de hoek van de Meir en de Wapper had ik een huisje had gemaakt. Opnieuw heb ik er die madam in geplaatst, die toen nog niet Madam heette maar gewoon een figuur was. Of beter gezegd, als die figuur ben ik daar gaan zitten. 

Nog eens twee jaar later heb ik het werk Souvenirs of the Men I’ve Loved gemaakt, waarin ik opnieuw dezelfde figuur gebruikte, tijdens een opening in Brussel. Daarna ben ik er een tijdje mee opgehouden en heb ik andere dingen gedaan. Uiteindelijk ben ik beginnen fotograferen. Daardoor ben ik het personage Madam gaan uitwerken, door een mix te creëren tussen performance en fotografie. 

Het eerste werk dat ik met Madam heb gemaakt, was met een echte fotograaf. Voor The Girl Who Was Never Asked to Marry ben ik als Madam, gekleed in een trouwjurk, naar alle typische plaatsen gegaan die een trouwkoppel aandoen: het stadhuis, de kerk, het park voor de trouwfoto's, met daarna een klein feestje met een taartje voor mezelf. We hadden ook een huisje uitgekozen. 

Dat was het eerste werk waarbij ik op voorhand een soort script had vastgelegd. Voor de volgende werken met Madam heb ik niet meer gewerkt met een echte fotograaf, omdat het hele concept van fotografie bij Madam draait rond snapshots. Hierdoor kwam ook het scenario of script weer een beetje te vervallen. Alhoewel, ik ging nog steeds ter plaatse op verkenning alvorens Madam haar optreden deed. Om te kijken welke plaatsen interessant waren als setting voor het maken van de juiste foto’s. Die foto’s werden dan genomen door vrienden of kennissen, niet door professionele fotografen.

Heb je als Madam ook niet een groepsreis meegedaan?

Eén keer, ja, maar dat duurde zo verschrikkelijk lang! Het was een gratis busreis waar ze op de bus dingen kwamen verkopen, zoals elektrische dekens. Ik heb toen een toestel gekocht om de grond te kuisen. Zo van die zaken die ze nu op de televisie verkopen. Ik voelde me al schuldig dat ik gratis op een bus zat te eten en drinken. De bestemming was een verrassing. Het leek eerlijk gezegd nergens op. Zo hebben we toen een hondenkerkhof bezocht, een miezerig parkje, en ‘s avonds natuurlijk nog een triestig baancafé waar er gedanst en gedronken werd. Dat was de grote verrassing. Het interessante was dat iedereen daar een fototoestel bij had en Madam dus hoogstwaarschijnlijk ook aanwezig is op een hoop foto’s van andere mensen.

De opdracht om het ontstaan van Madam te “re-enacten”, wat wij ons tot doel hadden gesteld, is dus in feite onmogelijk. Omdat je niet de toevallige groei en ontwikkeling van zo'n personage kan nabootsen, of toch niet zonder daarbij te vervallen in een perfect uitgeschreven scenario waardoor de spontaniteit volledig verdwijnt die bij Madam toch onmiskenbaar essentieel is. Juist?

Juist. Ik ben bijzonder benieuwd hoe jullie die re-enactment gaan aanpakken. Madam is geëindigd in Italië, omdat het voor mezelf genoeg was geweest. Het werd meer routine dan uitdaging. En toch krijg ik, inmiddels twintig jaar verder, nog steeds de vraag om iets met Madam te doen. Ik vraag me dan altijd af waarom. Het is toch iets van vroeger, dat hebben we toch gehad. Ik heb ook geen idee hoe en waarom ik daar nu nog aan zou moeten beginnen.

Wat ons in Madam vooral aantrok was de zwarte humor die overduidelijk in het personage zit. En hoe die zich in de buitenwereld als decor nestelt, zonder ook maar een beetje onrealistisch te zijn. Vandaar net het tragikomische karakter.

Vooral toen ik als Madam in Lourdes rondliep, voelde ik heel sterk aan dat ik perfect in de omgeving omging. Wie zou nu ook kunnen verwachten dat iemand die er zo gewoon uitziet, in feite verkleed is? Dat was ook echt de bedoeling: een figuur neerzetten die perfect kon opgaan in de massa. De massafiguur die Madam eigenlijk is, is ook erg belangrijk omdat ik niet wou dat ze te veel karakter kreeg. Ze moest gewoon ‘zijn’ en ‘gewoon zijn’. Ik kreeg meer bedenkelijke blikken als Ria dan als Madam moet ik zeggen. 

Eén keer werd ik ontmaskerd. Toen was ik uitgenodigd in Newcastle, voor een bloemenfestival dat prinses Anne kwam openen. Ik moest uiteraard een foto hebben van Madam met prinses Anne, en stond al twee uur te wachten toen ze eindelijk aankwam. De foto mislukt, dus ik kruip onder de omheining en loop achter de prinses aan met m’n fotograaf enkele meters naast me aan de andere kant van de omheining. Wat ik niet wist, was dat het Iers Republikeins Leger (IRA) aanslagen had aangekondigd.  De veiligheidsmaatregelen waren dus maximaal. Voor ik het wist lag ik tegen de grond met m’n pruik op half zeven waardoor de beveiliging uiteraard extra argwanend deed. Ik ben nog nooit zo diplomatisch omgesprongen met security. Uiteindelijk ben ik er toch in geslaagd om te mogen blijven staan, zodat we de foto konden trekken wanneer de prinses terugkwam. Daarna hebben ze me meteen buitengegooid.


Interview: Sarah Marks en Willem Korten

Transcriptie: Sarah Marks en Willem Korten

Eindredactie: Thomas Crombez

Comments