Home‎ > ‎Events‎ > ‎1968‎ > ‎

T68 of de toekomst van het theater in Zuid-Nederland

Timeline

Date

April 1968

Place

Antwerpen, Carlos Tindemans, Jan van Mirlostraat 1, 2650 Edegem

Participants

Hugo Claus // Carlos Tindemans // Alex van Royen

Essay *** “1.1. Dit document is geen manifest. Het is ontstaan toen wij tot de overtuiging kwamen iets te moeten en te kunnen wijzigen aan het gehalte en de toekomst van wat in Zuid-Nederland totnogtoe voor theater doorgaat. Wij hebben dan een plan ontworpen en wij hebben dat voorgelegd aan de hoogste autoriteiten. Wij mochten ondertussen vernemen dat dit voorstel voor onbepaalde tijd terzijde werd gelegd. De ondertekenaars van dit document willen aantonen dat in Zuid-Nederland constructief kan worden nagedacht over het theater. Wij willen bewijzen dat onvermogen en immobiliteit niet noodzakelijk de normale voorwaarden dienen te zijn waarin het theater wordt gespeeld en geleid. Wij willen bekend maken dat er én opvattingen én plannen én mensen bestaan om in ons land dat theater op te richten en uit te bouwen waar de Vlamingen recht op hebben en waarnaar zij mogen verlangen. Wij willen de bureaucraten en politici die bij een tam en verkalkt soort middenstandstheater gebaat zijn, logenstraffen en op hun plicht wijzen. Het theater dat wij voor ogen hebben, is een duidelijk project dat in 1986 kan starten.” [H. Claus, C. Tindemans & A. van Royen, '1.1.' In: T68 of de toekomst van het theater in Zuid-Nederland. 1968] *** “Hugo Claus heeft een toneelplan voor Vlaanderen gepubliceerd, samen met de toneeltheoreticus dr. C. Tindemans en de acteur Alex van Royen. Het driemanschap doet dat in een brochure, in eigen beheer uitgegeven, getiteld: “T 68 of de toekomst van het theater in Zuid-Nederland”. Hun plan gaat verder dan wat er de laatste jaren in Nederland aan toneelplannen is gepubliceerd. Het doktert niet aan wat er al bestaat; het heeft daar grondige kritiek op, maar laat dat voor wat het is en wil daarnaast helemaal met een schone lei beginnen, van moderne inzichten in het toneel uit. Geen moeizame herstelwerkzaamheden, maar volstrekt nieuwbouw. […] Aan het Vlaamse toneelbestel, dat ontsproten is aan een idee van Herman Teirlinck, wil het driemanschap geen einde maken. Het idee was goed, maar het is in de praktijk ontaard. Naast het officiële theater wil het driemanschap een gezelschap vormen, dat een centrum zal zijn met een nieuwe visie op theater: vormingscentrum voor jonge acteurs en actrices – tussen de 22 en 35 jaar – op de eerste plaats. […] Er zijn dus zeer reële mogelijkheden om het Vlaamse, het Zuid-Nederlandse toneel, daadwerkelijk te laten aansluiten bij wat er in het internationale toneel gaande is. […] In het T 68-PLAN van het driemanschap valt de nadruk op de verdere technische vorming van de acteurs, om van hen zo goed mogelijke instrumenten te maken voor een theater van vandaag temidden van mensen van vandaag: een theater, dat opnieuw een echte belevenis wordt, een sensatie en een feest. Niet meer de psychodramatiek van Stanislawsky, niet de autovisetie [sic] van diens volgeling Lee Strasberg, ook niet de mythische archeologie van Grotowski, hoe bewonderenswaardig ook om zijn technisch niveau, wel een theater, waar iedereen dankbaar voor is en geestdriftig bij kan worden, omdat het echt theater is in zijn beste vorm. Een utopie? Het driemanschap heeft zijn plan voor de minister veel concreter uitgewerkt dan het aan de openbaarheid prijs geeft. De mensen, die het waar kunnen maken, heeft het binnen handbereik. Het weet ook, dat het een moeizame weg inslaat. Het heeft wél de gave van het geloof, dat van oudsher bergen kan verzetten. Het is mogelijk kritische kanttekeningen te plaatsen. Maar laten we voorlopig vooral blij zijn, dat er bij dit driemanschap een groter geloof leeft dan er in het Jeruzalem van het toneel in Nederland en Vlaanderen gewoonlijk wordt aangetroffen. Want pas door zo'n vurig geloof kan het toneel werkelijk beginnen leven. [André Rutten, 'T68, toneelplan van Hugo Claus'. In: De Tijd, 11 juni 1968]

Comments