Home‎ > ‎Events‎ > ‎1968‎ > ‎

Het lied van de moordenaar

Timeline

Date

12 January 1968

Place

[Scheveningen, Paviljoen Theater, 2586 JK Scheveningen]

Participants

De Nieuwe Komedie // Hugo Claus // Leonard Frank

Auteur: Hugo Claus; regie: Leonard Frank; acteurs: Wim de Meijer, Shireen Strooker, Kitty Courbois, Jan Straal, Robert Borremans *** “In 1955 werd de naam van Hugo Claus als toneelschrijver in één keer gevestigd door zijn drama Een bruid in de morgen. Toen twee jaar later – wederom in de regie van Ton Lutz – het tweede aanvullende stuk van Claus in première ging, werd dat echter een fiasco. Dat tweede stuk, Het lied van de moordenaar, werd alom gekraakt. […] Wat men hier te zien kreeg was gestyleerd balletterig toneel, waarbij bij elke frase een andere – meestal pathetische en vrij zinloze – pose werd aangenomen. Gedateerde tefereeltjes voor dode symboliek leverde dat op. Niet altijd even slim.” [P. Berger, 'Regie-debuut Leonard Frank. Claus' Lied van de moordenaar in symboliek gesmoord'. In: Het Vaderland, 13 januari 1968] *** “Claus zelf wilde alleen de titel gehandhaafd zien en gaf verder blanco volmacht aan de regisseur, Leonard Frank. In de tekst moest natuurlijk worden gesnoeid, en Frank heeft dat meteen maar resoluut gedaan – veel meer dan flarden vindt men niet terug. Daarmee wordt het publiek veel omslag bespaard, en blijft van het drama niet anders over dan de centrale figuur: de bandiet Moerman, die door de liefde voor een schone barones krachteloos wordt en zich laat vangen. De anderen zijn niet meer dan schimmen die om de hoofdfiguur heen draaien en weliswaar druk in de weer zijn, maar geen eigen contouren krijgen. Men kan de zaak trouwens men recht omdraaien, en stellen dat Frank in zijn bewerking weliswaar een kern van handeling heeft overgehouden, maar het stuk tegelijkertijd uitholt, het ontdoet van de kracht van het woord, die bij Claus niet gering is – ook al was er in de oorspronkelijke versie overdaad van. De regisseur blijft na zijn drastische ingreep op het toneel achter met een hoofdfiguur en een lege huls van tekstfragmenten, en Frank is naar heel eigen inzicht weer gaan invullen met geluiden en beweging. […] Stukken tekst worden (misschien opzettelijk) onverstaanbaar gezegd, andere simultaan, sommige toespelingen in de tekst blijven onduidelijk, het hele “flash-back”-idee van Claus is er uit gehaald – in zijn eigen opzet liet de schrijver de handeling spelen in de herinnering van de al ter dood veroordeelde Moerman. Intussen staat of valt de voorstelling met wat de regie in de ontstane leegte aanbrengt, en dat is weinig zinnigs. Leonard Frank weet wel dat er met gemompel, ongearticuleerde kreten, stampen op de vloer, bezwerende kringlopen en wat al niet toneel valt te maken op een anders-dan-gewone manier en heeft waarschijnlijk wel een paar voorbeelden goed bekeken, maar aan een wezenlijk eigen vormgeving lijkt hij nog niet toe te zijn. Men schreeuw en draait, men bonkt en valt tegen de planken (hetgeen zich in het Scheveningse Paviljoentheater aan nadere waarneming onttrok), maar er komt nauwelijks iets naar de zaal over.” [W. Boswinkel, 'Première van Nieuwe Komedie in Scheveningen. “Het lied van de Moordenaar” – uitgehold en ingevuld'. In: Algemeen Handelsblad, 13 januari 1968]

Comments