Home‎ > ‎Events‎ > ‎1967‎ > ‎

Masscheroen

Timeline

Date

3 December 1967

Place

Knokke, Festival van de Experimentele Film

Participants

Hugo Claus // Hugues Pernath // Freddy De Vree // Rudi Van Vlaenderen

Auteur: Hugo Claus; regie: Hugo Claus; acteurs: Hugues Pernath, Freddy De Vree, Rudi Van Vlaenderen *** naar het wagenspel uit Mariken van Nieumeghen *** Festival van de Experimentele Film te Knokke (25 december 1967 - 1 januari 1968) *** “Dans la “pièce phonétique” du grand auteur dramatique flamand Hugo Claus – qui sera créée le 30 décembre à minuit – les voix des comédiens seront utilisées non pour exprimer un texte, mais comme des instruments de musique dont les résonances le suggéront.” [H.R., 'Noël à Knokke-le-Zoute: des objets mouvants – une première mondiale – des films fous fous fous'. In: ?, 25 december 1967] *** “Het artistieke elite-publiek heeft in het Knokke Casino, waar tijdens de eindejaarsperiode het “Festival van de Experimentele Film” doorging, de kous op de kop gekregen. Wie sex, snert en sensatie zocht, kon er gemakkelijk aan zijn trekken komen. Jammer genoeg hadden de meesten echter betaald om kunst met een “K” te zien. Er werd geëxperimenteerd. Op alle gebied. Er werd zelfs af en toe een goede film gedraaid. Maar dit kan de balans na het verloop van het festival niet gunstig doen overhellen. […] Claus moet een soort Midas van de letterkunde zijn. Alles wat hij aanraakt krijgt waarde, artistiek en financieel. Maar moest hij er voor zijn “Masscheroen” werkelijk de “Heilige Drievuldigheid” in haar schamele blootje bijsleuren? Feit is dat de literaire “Belgman” in zijn hoofdopzet “choqueren” geslaagd is! […] Al te lang worden bepaalde regels geëerbiedigd alleen maar omwille van het fatsoen. Dit standpunt is – gelukkig misschien – voorbijgestreefd. Maar is er een andere waardemeter die niet kan weggecijferd worden, en waarmee bij gebeurtenissen zoals die in het Casino te Knokke jammer genoeg geen rekening werd gehouden: de onvolprezen “goede smaak.”” ['Naakt protest tegen de jury'. In: Zondag Nieuws, nr. 472, 9-15 januari 1968] *** “Hugo Claus deelde, via bij de aanvang van de voorstelling in de lucht geslingerde programma's mee, dat de in het middeleeuwse spel ten tonele gevoerde inkeer van Marieken “beladen is met de smet van het katholicisme”. Toch hoopte hij “dat men in de metamorfose van het meisje M. van Neanderthaler-achtige drel naar danseres, minnares en tenslotte kwade non, iets terug zal vinden van de evolutie…”” ['Seks en schandaal. Getekend: Hugo Claus'. In: De Post, nr. 984, 14 januari 1968] *** “'Ik ben blij dat er niemand is weggelopen' aldus Hugo Claus na afloop. 'Op die manier is het idee toch wel enigszins overgekomen. Ik zit al 20 jaar omhoog met de moraal van het middeleeuwse verhaal van Marieken van Nimwegen. De inkeer, waartoe Marieken in het vroegere kunstwerk werd gedwongen, vond ik nogal kwalijk en moreel zelfs onaanvaardbaar.' Het is volgens Claus niet de bedoeling, dat het stuk in de toekomst ooit nog zal worden opgevoerd.” ['”Masscheroen”: hedendaagse kijk van Claus op “Marieken”'. In: Het Parool, 2 januari 1968] *** “Het geen is eigenlijk nieuw stuk geworden maar een reeks oefeningen gebleven voor twee acteurs […]. Claus verklaart zelf in een toelichting dat het een poging is “om via nogal primaire elementen van taal en gebaar een evocatie te geven van het middeleeuwse spel.” Daarom ook kon het in het programma van deze experimentele filmweek worden ingepast als een “fonetisch spel”. […] Hét grote winstpunt, daarom niet onverdeeld positief, ligt in Claus' regie, een experiment in nieuwe verbeelding van de akteur. De voorrang valt uiteraard moeilijk te bepalen, zolang de auteur hierover zelf niet duidelijker wordt.Wat Claus heeft gezocht is een arealistische beweging en stemgebruik in een beeldingssfeer die herkenbare realiteitssugestie bewaart en geen symbolisch hiëratisme opzoekt. […] Claus wil met grote opzettelijkheid weg van het naturalistische patroon in zegging en lichaamsinzet en hij heeft in dit opzicht een paar merkwaardige effekten bereikt, met gave lyrisch-evokatieve suggestiviteit, zonder de omweg over de naturalistische rekonstruktiemanie, met het overwippen van tijdsbenadering en ruimteakribie. Het resultaat is niet overal af, maar er zitten voldoende motorische impulsen in om te kunnen opmaken dat hier een uitbeeldingsklimaat kan worden bereikt dat alle bestaande geleidelijkheid overtreft in mimische beweging, in gestisch effekt en in vokale instrumentalizatie.” [C. Tindemans, 'Opspraak gezocht en gevonden'. In: De Standaard, 3 januari 1968] *** Na de opvoering van Masscheroen kwam er een proces tegen Hugo Claus. “De Belgische schrijver Hugo Claus zal zich aan het eind van deze maand wegens een aanklacht van kwetsen van de openbare zeden moeten verantwoorden voor de rechter te Brugge.” ['Hugo Claus voor de rechter'. In: De Volkskrant, 3 mei 1968] *** “'De aanklacht komt erop neer, dat ik in het openbaar de zeden heb gekwetst,' zei Hugo Claus vanmorgen, 'ik vermoed dat het meer gaat over mijn verbeelding van d Drieëenheid dan over het naakt. Ook buiten mijn stuk heeft de naaktheid tot ergernis van velen hoogtij gevierd op het festival.'” ['Aanklacht tegen Hugo Claus'. In: HP, 2 mei 1968] *** Op 6 juni 1968 volgde viel het vonnis: “[…] Hugo Claus is […] te Brugge veroordeeld tot vier maanden gevangenisstraf en een boete van 10.000 frank. […] De schrijver gaar stellig in hoger beroep.” ['Hugo Claus moet vier maanden zitten'. In: Rotterdams Nieuwsblad, 6 juni 1968] *** De zaak-Claus gaf ook aanleiding tot anti-censuur protestacties en petities voor zijn vrijlating, bijvoorbeeld: “Een groep personeelsleden van de Belgische Radio en Televisie (BRT-RTB) heeft op een vergadering in Brussel geprotesteerd tegen de veroordeling van de auteur Hugo Claus. […] De vergadering eiste vernietiging van het vonnis en kantte zich tegen elke vorm van censuur op de vrije meningsuiting.” ['Protest tegen veroordeling Hugo Claus'. In: Het vaderland, 8 juni 1968] *** “De Vlaamse schrijver Hugo Claus hoeft, voorlopig tenminste, niet te zitten. De straf, die de rechtbank te Brugge hem vorig jaar oplegde wegens het laten optreden van drie naakte mannen in zijn versie van Marieken van Nieumeghen tijdens een filmfestival te Knokke, is door het hof van Gent in hoger beroep veranderd in een voorwaardelijke straf. […] Bovendien handhaafden zij onvoorwaardelijk de boete van tienduizend frank […].” ['Hugo Claus krijgt vier maanden voorwaardelijk'. In: De Volkskrant, 18 mei 1969]

Comments